Жаңа Конституция мемлекет пен қоғам арасындағы қарым-қатынастың жаңа ережесін белгілейді

19:08, 31 Янв.

Jibek Joly телеарнасының тікелей эфирінде заң ғылымдарының докторы, Заңнама және құқықтық ақпарат институтының директоры Индира Аубакирова Қазақстанда жүргізіліп жатқан конституциялық реформаның мәні, жаңа Конституцияның қоғам өміріне әсері және билік жүйесіндегі өзгерістер туралы ойымен бөлісті.

– Қазақстан бүгінде ауқымды өзгерістер кезеңін бастан өткеріп жатыр.

Осы тұста қоғам жаңа Конституцияны қабылдауға дайын деп айтуға бола ма? – Конституция не үшін қажет деген сұрақты қойған кезде, ең алдымен қандай қоғам құрғымыз келетінін, қандай мемлекетте өмір сүргіміз келетінін және болашақ ұрпақ қандай елде өмір сүретінін ойлауымыз керек.

Қоғам бір орында тұрмайды, уақыт өткен сайын күрделене түседі, құндылықтар мен талаптар өзгереді.

Конституция осы өзгерістерді ескеріп, қоғам дамуының бағытын айқындайды. – Жаңа Конституция қабылдау қажеттігі ел дамуының қазіргі кезеңімен байланысты деп айтуға бола ма? – Иә, бұл – заңды үрдіс.

Тәуелсіздік жылдарында Қазақстан үлкен жолдан өтті. Отыз жыл бұрын өзекті болған мәселелер бүгінгі қоғамның сұранысына қазір толық жауап бере алмайды.

Конституция қазіргі заманның негізгі құндылықтарын – білімге, ғылымға, инновацияға, еңбекке, экологиялық мәдениетке деген көзқарасты көрсетуі тиіс. Қоғам уақыт өткен сайын өзгереді, адамдардың талап-тілегі де артады.

Конституция сол өзгерістерге жауап беруі керек. – Қоғамда мемлекеттік билікке деген сенімді арттыру мәселесі жиі көтеріледі. Жаңа Конституция бұл тұрғыда қандай рөл атқарады? – Конституциялық жаңғырудың басты мақсаты – билік пен қоғам арасындағы қарым-қатынасты жаңаша қалыптастыру.

Бұл арақатынас уақыт талабына сай өзгеріп отырады.

Конституция азаматтарға өз құқықтарын қорғаудың тетіктерін береді. Азамат әділетсіз заңды Конституциялық сотта даулауға, мемлекеттік органдардың шешімдеріне әкімшілік сот арқылы шағымдануға мүмкіндік алады.

Мұның бәрі билікке деген сенімді күшейтеді. Конституция – жылына бір рет еске алатын мерекелік парақ қағазы емес. Ол – бүкіл заңнаманың негізін қалайтын, оның бағытын айқындайтын басты құжат.

Ал заңдар біздің күнделікті өмірімізге тікелей әсер етеді. Конституция азаматтар арасындағы, азамат пен мемлекет арасындағы, сондай-ақ мемлекеттік органдардың өз ішіндегі қарым-қатынастың ортақ ережесін белгілейтін ортаж ереже.

– Реформа аясында билік құрылымына бір палаталы парламент – Құрылтай, Қазақстан Халық Кеңесі сияқты өзгерістер енгізіледі.

Бұл өзгерістер халықтың шешім қабылдауға қатысуына қалай әсер етеді? – Азаматтың билікке сенімі оның қабылданатын шешімдерге ықпал ету мүмкіндігімен тікелей байланысты.

Жаңа Конституция осындай мүмкіндіктерді кеңейтеді. Парламент пен жаңа диалог алаңдары халықтың пікірін жеткізудің тиімді тетігіне айналады. Мысалы Қазақстан Халық Кеңесі қоғамның түрлі әлеуметтік топтарының өкілдерін қамтып, заң шығару бастамасын көтеру құқығына ие болады.

– Мұндай құрылымдар заң шығару үдерісін күрделендіріп жібермей ме? – Керісінше, бір палаталы парламент заң шығару жұмысын жеңілдетіп, ашық етеді.

Қазақстан Халық Кеңесінің қызметі арнайы заңмен реттеледі. Бұл құрылымдар болашақта азаматтардың саяси құқықтарын қорғайтын демократиялық сипатта жұмыс істейді.

– Партиялық жүйеге қатысты да өзгерістер бар. Бұл жаңашылдықтарды қалай бағалайсыз? – Қазақстан қоғамы саяси тұрғыдан жетілді.

Пропорционалды сайлау жүйесі партиялар арасындағы бәсекені күшейтеді. Сол кезде күрес жеке тұлғалар арасында емес, идеялар мен бағдарламалар арасында да жүреді. Әр сайлаушының дауысы бұрынғыдан да маңызды бола түседі.

– Қалай ойлайсыз, партиялар бұл жауапкершілікке дайын ба? – Қазақстандағы партиялардың қалыптасқан тарихы мен тәжірибесі бар. Пропорционалды жүйе дамыған қоғамдарға тән.

Қазақстан дәл осындай кезеңге жетті. Идеялар бәсекесі саяси мәдениеттің өскенін көрсетеді. – Қоғамда Конституция тым қысқа мерзімде дайындалып жатыр деген алаңдаушылық бар.

Бұл қаншалықты орынды? – Бұл пікірмен келісу қиын. Конституцияға қатысты негізгі ұсыныстар жарты жыл бұрын талқылана бастады. Азаматтар мен ұйымдардан 2 мыңнан астам ұсыныс түсті.

Конституциялық комиссияның жұмысы ашық өтті, қызу пікірталастар болды. – Сұхбатымызды қорытындыласақ, Конституцияның преамбуласы қандай маңызға ие? – Преамбула – құқықтық емес, еліміз үшін рухани әрі құнды құжат.

Онда қоғамның бүгінгі болмысы, болашаққа деген ұмтылысы көрініс табады. Қазіргі кезеңде біз үшін маңызды саналатын құндылықтар Конституцияда айқын көрсетілді.

Бұл – қоғам дамуының жаңа сатысын білдіреді деп санаймын.

Рубрика: Армия. Читать весь текст на semeytany.kz.

3 საკითხი, რაზეც უკრაინა და რუსეთი ვერ თანხმდებიან – “შეთანხმება თითქმის მზადაა, თუმცა…” გასულ ორშაბათს ზელენსკიმ განაცხადა რომ, მოლაპარაკებების შემდეგი რაუნდი, სადაც ამერიკელები და რუსები მიიღებენ მონაწილე...

ბუხრის მღებავი ტუსკი, ავტობუსის მძღოლი მადურო, ჩაის გამყიდველი ინდოეთის პრემიერი და სხვა – რას საქმიანობდნენ მსოფლიოს პირველი პირები პოლიტიკურ კარიერამდე? როგორც აღმოჩნდა, ძალაუფლებისკენ მიმავალი გზა ყველასთვის სხვადასხვაგვარია. პოლიტიკური სისტემების საკვანძო ფიგურებმა კარი...

Unudulmaz təcrübə üçün ziyarət ediləsi 6 lüks Afrika Safari tətil məkanı Məhdud tətil vaxtınızdan maksimum yararlanmağı düşündüyünüz zaman Afrika lüks safari tətilini seçməlisiniz. Bu tətillər vəhşi təbiəti seyr etməkdən d...

Dünya Qəzzada dəhşətli şəraiti təcili olaraq yaxşılaşdırmalıdır: Qırmızı Xaç rəhbəri Qırmızı Xaç rəhbəri cümə günü bildirib ki, dünya Qəzzada insan əzablarını yüngülləşdirmək üçün səylərini artırmalı, atəşkəsin birinci mərhələsindən ə...

Б. Момышұлы атындағы әскери мектеп-интернат болашақ офицерлерді дайындайды Өскелең ұрпақты отансүйгіштікке тәрбиелеу – бүгінгі қоғам үшін аса өзекті мәселе. Осы бағытта Әулиеата өңірі алғашқылардың бірі болып ер балаларға ар...

Елде 400-ден астам жаңа дәрі-дәрмек өндіріледі Үкімет Қазақстанда 400-ден астам жаңа дәрі-дәрмек өндіру туралы келісімді мақұлдады. Бұл туралы Үкіметтің баспасөз қызметі хабарлады. Премьер-министр...

Bu ailələrə şad xəbər – Aylıq yardım 422 manata çatdırıldı Milli Cəbhə Partiyasının sədri, Milli Məclisin deputatı Razi Nurullayev ünvanlı dövlət sosial yardımı almaq istəyən vətəndaşın müraciətinin əsassız s...

«Адмиралдың» бас бапкері «Барыспен» өткен матчтағы арандатулар туралы айтты «Адмирал» командасының бас бапкері Олег Браташ КХЛ тұрақты чемпионатындағы «Барысты» 5:2 есебімен жеңген матчтан кейін пікір білдірді, деп хабарлайды...

Дуглас Жуниор: «Қазақ футзалы маған бәрін берді» Қазақстан ұлттық құрамасының және «Қайрат» футзал клубының бұрынғы ойыншысы Дуглас Жуниор халықаралық мансабын аяқтау туралы шешімі, Какао,...

Производитель автобусов «Белес» сообщил о переговорах с госорганами В Кыргызстане состоялась встреча между представителями госструктур и бизнесменом Мирбеком Аскалиевым, который ранее обратился к президенту с просьбой...

Салықта жаңа ережелер: қолма-қол ақшасыз төлемдердің одан әрі кеңеюі айтылады Салық комитеті үкімет қаулысының жобасын қоғамдық талқылауға қойды. Құжатта негізгі мақсат айқын: жасырын экономиканың үлесін төмендету және қолма-қо...

Трамптың өтініші орындалмады: Украинаға дрондар соққысы жалғасты... Фото: Vitalii Hnidyi/REUTERS 30 январьға қараған түні Украина Әскери-әуе күштері Ресей әскері Украинаға 111 ұшқышсыз ұшақ пен бір "Искандер-М" баллис...

ՎԶԵԲ–ը Հայաստանում 2025թ․–ին ներդրել է ռեկորդային 426 մլն եվրո ԵՐԵՎԱՆ, 30 հունվարի․/ԱՌԿԱ/․ 2025թ-ին Վերակառուցման և զարգացման եվրոպական բանկը (ՎԶԵԲ) 426 միլիոն եվրոյի ռեկորդային ներդրումներ կատարեց տնտեսությունու...

Հայաստանի առևտրային բանկերը 2025թ․–ին պետբյուջե են վճարել 162,14 մլրդ դրամ ԵՐԵՎԱՆ, 26 հունվարի․/ԱՌԿԱ/․ Հայաստանի բոլոր 17 գործող առևտրային բանկերը 2025 թվականին ընդգրկվել են 1000 խոշոր հարկ վճարողների ցանկում՝ պետբյուջե վճար...

Кыш жана жаз мезгилдеринде Антальянын тематикалык парктары 2026-жыл менен бирге Түркиянын туризм борбору Анталья (Antalya) үй-бүлөлүк эс алуу үчүн идеалдуу багыт катары өз ордун бекемдейт. Euromonitor уюмунун...

Тарыхты калыптандырган ачылыштар жылы: 2025-жылы Туркиянын археологиялык жетишкендиктери Миңдеген жылдар бою цивилизациялардын бешиги болуп келген Анатолия аймагындагы Түркия жерлери адамзаттын жалпы мурасын бүгүнкү күнгө чейин ачып келүү...

Şansları üzlərinə gülməyən 4 bürc Bəzi bürclər astroloji təhlillərdə daha çox "uğursuz" və ya "çətin" bürclər kimi tanınır. Moderator.az xəbər verir ki, bu bürclərin nümayəndələri adə...

Жаңа Ата заң жобасына қатысты таралып жатқан жалған ақпарат Жалған ақпаратқа қарсы іс-қимыл орталығы Қазақстан Республикасының жаңа Конституциясы жобасының мәтінінде шетелдіктерге жер сатуға тыйым салу алынып ...

Шалқар көліндегі мұз шоуы 500-ге жуық көрерменді жинады Шалқар көлінде ұйымдастырылған мұз шоуы өңір тұрғындары мен қонақтарының ерекше қызығушылығын тудырды. Бүгінгі шараға 500-ге жуық адам келді. Қала тұ...

1 ақпанға арналған ауа райы: Оңтүстікте +13, солтүстікте -21 градус аяз болады 1 ақпан күні Қазақстанның басым бөлігінде құбылмалы бұлтты ауа райы сақталады. Кей өңірлерде тұман түсіп, көктайғақ болады, бірақ жауын-шашынсыз күн ...

«Мыс Service» заңды жер теліміне кіре алмай отыр: компания банк пен сот орындаушының әрекетіне шағымданды (ВИДЕО) Ақмола облысында қиыршық тас өндірумен айналысатын «Мыс Service» ЖШС өзіне мемлекет тарапынан заңды түрде берілген жер теліміне кіре алмай отырғанын ...

NDU-nun rektoru Elbrus İsayev media nümayəndələri üçün brifinq keçirib NDU-nun rektoru Elbrus İsayev media nümayəndələri üçün keçirdiyi brifinqdə 2025-ci ilin yekunları barədə geniş təqdimatla çıxış edib. “Cagdas.a...

Егемендік пен аумақтық тұтастық Конституция жобасында өзгермейтін құндылық ретінде бекітіледі Фото: gov.kzКонституциялық реформалар жөніндегі комиссия Қазақстан Республикасының жаңа Ата Заңының жобасын жариялады, деп хабарлайды Ult.kz.Бұл құжа...

Халық Кеңесі – Қазақстан халқының мүддесін білдіретін жоғары консультативтік орган Фото: telegram / Конституциялық СотБір палаталы Парламент үлгісі мен мемлекеттік органдардың жаңартылған жүйесіне арналған ережелер жаңа Конституция ...

MPL: "Kəpəz" "Şamaxı"ya uduzdu, lider "Sabah" inamlı qələbəyə sevindi Misli Premyer Liqasında 18-ci tur davam edir. Fanat.Az xəbər verir ki, bu gün daha 2 oyun keçirilib. Öncə "Kəpəz" Yevlaxda "Şamaxı" ilə üz-üzə gəlib....

Gənclərə veriləcək Prezident Mükafatının MƏBLƏĞİ Prezident İlham Əliyev dünın 2026-cı il Gənclər üçün Prezident mükafatlarının verilməsi haqqında Sərəncam imzalayıb. Medialive.az modern.az-a istinad...

İnterneti həqiqətən kim icad edib? - "Google"un gizlətdiyi qaranlıq TARİX Bir çox insan internetin "Google" tərəfindən icad edildiyini və ya şirkətin onun yaranmasında əsas rol oynadığını düşünür. Əslində isə "Google" ilk t...

Tibb universitetləri bağlanacaq? Amerikalı milyarder İlon Maskın son açıqlaması yenidən beynəlxalq gündəmdə geniş müzakirələrə səbəb olub. Belə ki, o bildirib ki, robotlar yaxın gələ...

ISLOM ISMOILOV: «IKKINCHI BOʻLIMDA YOSHLARGA IMKONIYAT BERDIK» «Нефтчи»-«Aluminij» баҳси якунига етгач жамоамиз бош мураббийи Исломбек Исмоилов мухбиримизга қисқача интервью берди: — Бугун...

Бүтін бір отбасы жоғалып кеткен Жангелдин ауылының тыныс-тіршілігі – фото Атырау облысында бүтін бір отбасы жұмбақ жағдайда жоғалып кетті. Кейіннен ерлі-зайыпты Максот Қарабалин мен Нәсіп Өтешқалиеваның сүйегі өздері тұрған...

Қытай АҚШ-тан Венесуэла президенті Мадуро мен оның жұбайын дереу босатуды талап етті ҚХР Сыртқы істер министрлігінің ресми өкілі Мао Нин 6 қаңтарда Вашингтон Венесуэладағы әскери операциясы арқылы халықаралық қатынастардың тұрақтылығы...

Ата Заңдағы тіл мәселесі: Жаңа жобадағы заңдық нақтылаулар STEPPENEWS.KZ: Қазақстандағы мемлекеттік реформалар аясында Негізгі Заңның жаңа жобасы көпшілік талқысына ұсынылды. Конституциялық реформа жөніндегі ...

Болашақта қандай мамандықтар жойылады? STEPPENEWS.KZ: Болашақ келді деп айтуға болады, себебі технологиялық өзгерістер біздің еңбек нарығымызды көз ілеспес жылдамдықпен өзгертіп жатыр. Көп...

Кыргызстанда «Жоопкерчиликтүү бол!» аттуу эркектер үчүн ден соолук айлыгы башталат Кыргызстанда «Жоопкер бол!» аттуу республикалык айлык башталууда, ал 18 жаштан жогору эркектердин инфекциялык эмес ооруларынын тобокелдик факторлорун...

Gənclərə veriləcək Prezident Mükafatının MƏBLƏĞİ Prezident İlham Əliyev dünın 2026-cı il Gənclər üçün Prezident mükafatlarının verilməsi haqqında Sərəncam imzalayıb. Yeniera.az modern.az-a istinadən...

İctimai nəqliyyatda güzəştlər bu şəxslərə şamil ediləcək - AÇIQLAMA “İctimai nəqliyyatda tarif siyasəti yalnız gediş haqqının məbləği ilə məhdudlaşmamalı, sosial ədalət və istifadə intensivliyi prinsiplərinə əsa...

Тоқаевтың төзімі: Украин дрондары Қазақстанды қанша табыстан қақты Украина дрондарының КТК құбырына жасаған соққысы салдарынан Қазақстанның жалпы шығыны шамамен 3 миллиард долларды құрады деп хабарлайды Ertenmedia.kz...

Мұнай емес, ми дәуірі: Қазақстанның басты заңы қалай өзгерді Конституциялық реформа комиссиясы Қазақстанның жаңа Конституциясы жобасының алғашқы нұсқасын жариялады деп хабарлайды Ertenmedia.kz. Жаңа Конституция...

«Путинге алғыс айтты»: Солтүстік Қазақстанда семинар өткізіліп, Ресей рәміздері дәріптелген Желіде Солтүстік Қазақстан облысындағы мектептердің бірінде мұғалімдерге семинар өткізіліп, жиында Путинге алғыс айтылғаны туралы ақпарат тарады, деп...

Қазақстан Республикасының жаңа Конституциясының жобасы жарияланды Конституциялық реформалар жөніндегі комиссия Қазақстан Республикасының жаңа Ата Заңының жобасын жариялады. Бұл құжат азаматтардан, саяси партиялардан...

Un psicólogo refuta la idea de que "el amor se desvanece a los tres años" La longevidad de las relaciones familiares sanas y felices suele medirse con el dicho popular "el amor se desvanece a los tres años". Sin embargo, lo...

Trump pide a Putin que suspenda los ataques contra Ucrania debido al frío invernal El presidente de Estados Unidos, Donald Trump, habló en una reunión de gabinete de la Casa Blanca sobre su conversación con el presidente ruso, Vladi...

Həmin sənədlərdə Şahzadə ilə bağlı şok detallar üzə çıxdı - Fotolar ABŞ Ədliyyə Nazirliyi tərəfindən açıqlanan yeni Ceffri Epşteyn sənədlərində Böyük Britaniyanın titullarından məhrum edilmiş Şahzadə Endryu ilə bağlı ...

Bazarda bolluq, süfrədə darlıq Azərbaycanda quş əti bazarı illərdir ki, əsasən toyuq əti ilə assosiasiya olunur. Marketlərdə, bazarlarda, restoran menyularında ən çox rast gəlinən ...

Қанат Бозымбаев Алматыдағы есептеу аспаптарын шығаратын кәсіпорындарға барды Жұмыс сапарына Алматы қаласының әкімі Дархан Сатыбалды, өнеркәсіп және құрылыс вице-министрі Жәннат Дүбірова, «ТКШ ҚазОрталық» АҚ басқарма төрағасы Н...

Алматыда жаңартудан өткен телекоммуникация және машина жасау колледжі қайта ашылды Қала әкімі Дархан Сатыбалды жұмыс сапары аясында білім беру ұйымына барып, оқу үдерісінің ұйымдастырылуымен танысты. Колледж телекоммуникация және ма...

In Kyrgyzstan, the health month "Be Responsible!" for men kicks off In Kyrgyzstan, a republican month-long campaign "Be Responsible!" is starting, aimed at identifying risk factors for non-communicable diseases in men...

Як обрати якісне мастило для двигуна та трансмісії: експертний гід Правильний вибір моторної чи трансмісійної оливи — не просто технічне питання, а ключ до довговічності та надійної роботи вашого автомобіля. Автомобі...

Электромобиль: что это такое и почему за ним будущее Электрический транспорт давно вышел за рамки эксперимента и стал полноценной частью современного движения. Это транспорт, использующий электрическую ...

Vergilerde yeni kurallar: Nakitsiz ödemelerin daha da genişleyeceği söyleniyor Vergi Komitesi, hükümet karar tasarısını kamuoyunun görüşüne sundu. Belgenin ana hedefi açık: gölge ekonominin payını azaltmak ve nakitsiz ödemeleri ...

Trump'ın talebi reddedildi: Ukrayna'ya yapılan dron saldırıları devam etti... Fotoğraf: Vitaliy Hnidyi/REUTERS 30 Ocak gecesi, Ukrayna Hava Kuvvetleri, Rus birliklerinin 111 uçağı ve bir İskander-M balistik füzesiyle Ukrayna'ya...

Klublarımızın qış planları: Kim gəlir, kim gedir? - YENİLƏNİR Futbol üzrə Azərbaycan Premyer Liqasında qış fasiləsi davam edir. Klublar 2025/2026 mövsümünün ikinci yarısı üçün transfer fəaliyyətlərinə, o cümlədə...

Абай облысында сыбайлас жемқорлықтың алдын алу шаралары жүйелі түрде жүргізілуде Қазақстан Республикасының Президенті Қасым‑Жомарт Кемелұлы Тоқаев өз жолдауында: Сыбайлас жемқорлыққа қарсы күрес – мемлекеттік саясаттағы басты басы...

Дизайнер-модельер Ұлттық ұлан сапына қосылды Өскемен қаласындағы түзеу мекемесін күзететін Ұлттық ұланның 6699 әскери бөлімі таяуда екі жүзге жуық жас сарбазбен толықты. Құқықтық тәртіп әскеріне...

Жаңа Конституция мемлекет пен қоғам арасындағы қарым-қатынастың жаңа ережесін белгілейді – сарапшы Jibek Joly телеарнасының тікелей эфирінде заң ғылымдарының докторы, Заңнама және құқықтық ақпарат институтының директоры Индира Аубакирова Қазақстанд...

Құрылтай, Халық Кеңесі, «Миранда ережесі» – жаңа Конституция жобасы халық назарына ұсынылды Конституциялық реформалар жөніндегі комиссия Қазақстан Республикасының жаңа Ата Заңының жобасын жариялады. Бұл құжат азаматтардан, саяси партиялардан...

Bu gecədən Kiçik çillə başlayır: şaxta, çovğun və sərt günlər... Bu gecədən etibarən Azərbaycanda qışın ən sərt dövrü kimi tanınan Kiçik çillə başlayır. Dekabrın 20-də start götürən və 40 gün davam edən Böyük çillə...

Bu 9 Qida Bədəni MƏHV EDİR - Marketlərdən Almayın! “Yaşamaq üçün yemək...” Bəli, həyatın bizdən tələb etdiyi enerjini qazanmaq və bərpa etmək üçün yeməliyik. Amma çox adam bilmir ki, alıb soyuducusuna...

Azərbaycanda toy qaydaları dəyişir — Belə olacaq Son günlər qızılın qiymətinin sürətlə bahalaşması toy və nişan mərasimlərinə hazırlıq görən ailələr üçün ciddi narahatlıq yaradıb. Toyun təməlində da...

Buxorolik Javohir Bozorov shaxmat bo‘yicha O‘zbekiston chempioni bo‘ldi Joriy yilning 24–30-yanvar kunlari Navoiy viloyatida 20 yoshgacha bo‘lgan yoshlar o‘rtasida shaxmat bo‘yicha O‘zbekiston chempionati bo‘lib o‘tdi. Mu...

Tashqi ko‘rinishi tanqid qilingan, ammo yulduzga aylanganlar Millionlab heyterlar tinmay tanqid qilayotgan bir paytda mazkur yulduzlar yangi cho‘qqilarni zabt etmoqda. Hozirgacha tashqi ko‘rinishi uchun tanqid ...