Тарыхты калыптандырган ачылыштар жылы: 2025-жылы Туркиянын археологиялык жетишкендиктери

21:41, 31 Янв.

Миңдеген жылдар бою цивилизациялардын бешиги болуп келген Анатолия аймагындагы Түркия жерлери адамзаттын жалпы мурасын бүгүнкү күнгө чейин ачып келүүдө. Чыгыштан батышка, түндүктөн түштүккө чейин созулган Түркия аймагы адамзат тарыхын калыптандырган цивилизациялардын изин чагылдырган ачык асман алдындагы музей катары кызмат кылат.

«Мурастан келечекке» (Legacy to the Future) долбоору дал ушул баалуу тарыхый мурастарды даңазалоону, археологиялык иштерди өлкө боюнча кеңейтүүнү жана Түркия археологиясында жаңы, динамикалуу доорду баштоону максат кылат.

Өткөн жылы бул демилгенин алкагында ар кыл доорлорго жана цивилизацияларга таандык көптөгөн табылгалар аныкталды. Бул ачылыштар адамзат менен айлана-чөйрөнүн өз ара байланышын жаңы көз караштан кароого шарт түзүп, 2025-жылды археологиялык эстеликтердеги зыяратчылар үчүн тажрыйбаны байыткан жана маданий мурастын көрүнүктүүлүгүн арттырган өзгөчө жылга айлантты.

Эми былтыркы жылдагы Түркиянын эң маанилүү археологиялык табылгаларына токтололу.

Неолит дооруна таандык ачылыштар Шанлыурфа аймагындагы неолит доорунун казууларын камтыган Taş Tepeler долбоору 2025-жылы өзүнүн 5 жылдыгын белгилеп, былтыр маанилүү ачылыштарга күбө болду. Карахан-тепеден үч жаныбар элеси түшүрүлгөн кичинекей идиш табылып, ал азырынча белгилүү болгон эң алгачкы үч өлчөмдүү мифологиялык сүрөт катары бааланууда.

Ошондой эле адам жүзү чегилген Т-түрүндөгү таш мамы табылган.Гөбеклитепеде дубалга орнотулган адам элеси курмандыкка арналган сыйынуу белгиси катары аныкталса, Сайбурч аймагынан оозу тигилген абалдагы каза болгон адамды чагылдырган айкел табылды.

Ал эми Сефертепеден эки адам жүзү түшүрүлгөн рельеф жана эки беттүү мончок табылган. Байыркы Троядагы байлык менен бийликтин символдору Чанаккаладагы Троя шаарында уланып жаткан казуулар учурунда б.

з.ч. болжол менен 2500-жылдарга таандык Эрте Бронза доорунун алтын фибуласы (төөнөгүч) жана сейрек кездешүүчү жадеит ташы табылды. Социалдык статус менен бийликтин белгиси катары колдонулган бул алтын буюм дүйнө жүзү боюнча белгилүү болгону үч гана нускасынын эң мыкты сакталган үлгүсү болуп, акыркы 100 жылдагы эң маанилүү археологиялык ачылыштардын бири катары бааланууда.

Осмон деңиз тарыхына суу алдынан көз чаптыруу Мугланын Датча районуна жакын жайгашкан Кызлан Осмон кемесинин калдыктарында жүргүзүлгөн суу алдындагы казуулар Осмон империясынын деңиз тарыхын чагылдырган олуттуу табылгаларды алып чыкты.

XVII кылымга таандык Түркиядагы жападан жалгыз белгилүү Осмон кемесинен 30дан ашык мылтык, 50дөн ашык граната, миңдеген ок-дарылар, Осмон дооруна таандык эң ири тамеки чоорлор жыйнагы жана кытай фарфору табылды.

4 500 жылдык идолдор Күтахья аймагындагы Батыш Анатолиянын эң ири Бронза дооруна таандык конуштарынын бири болгон Тавшанлы Хөйүктө археологдор 4 500 жылдык идолдорду табышты.

Мрамордон, сөөктөн жана терракотадан жасалган бул айкелдер очоктун айланасына тизилип коюлган абалда табылып, ошол доордогу диний ишенимдер тууралуу баалуу маалыматтарды берет.

Кара деңиздеги жылмайган Медуза Бартын облусунун Амасра районунда жайгашкан байыркы Амастрис шаарындагы 2 миң жылга жакын тарыхы бар стоа курулушу «Мурастан келечекке» долбоорунун алкагында кылдат калыбына келтирилүүдө.

Реставрация иштеринин жүрүшүндө сейрек кездешүүчү, жылмайган Медуза элеси табылды. Мифологияда Медуза — жылан чачтуу, курч тиштүү, көз карашы менен адамды ташка айланта турган жин катары белгилүү. Эфестеги Сераписке арналган дагы бир табылга Измирдеги ЮНЕСКОнун тизмесине кирген Эфес шаарынан Египеттин кудайы Серапис түшүрүлгөн рельефи бар терракотадан жасалган түтүн чыгаруучу идиш табылды.

Арткы бетиндеги жазуусунун аркасында бул буюм мурда Терраса үйлөрүнөн табылган ушу сыяктуу эле идиш менен байланыштырылды.

Бул Эфесте бирдей буюмдарды жасаган устакананын болгонун же мындай буюмдардын туруктуу соода жүгүртүүсү бар экенин көрсөтөт. Караман аймагындагы ыйык нан табылгалары Караман облусундагы байыркы Топрактепе (Эйренеполис) шаарында жүргүзүлгөн казуулар учурунда б.

з. VII–VIII кылымдарга таандык беш даана күйүп калган нан табылды. Адистер Мальта крестинин жана Иса Машаяктын сүрөтү түшүрүлгөн бул нандар алгачкы христиан жөрөлгөлөрүндө колдонулган ыйык нан болушу мүмкүн экенин белгилешет.

Вандагы эң ири сактоо комплекси катары питостор Ван облусунун Ипекйолу районундагы Эрек тоосунун этегинде жайгашкан Кевенли чебесинин урандыларында жүргүзүлгөн археологиялык иштердин жүрүшүндө урарту дооруна таандык, май, дан азыктары жана суусундуктарды сактоо үчүн колдонулган клинопись жазуулары бар 76 даана чоң сактоочу идиш — питос табылды.

Бул табылга Ван аймагында бүгүнкү күнгө чейин аныкталган эң ири сактоо комплекси катары бааланууда.

Рубрика: Новости. Читать весь текст на vesti.kg.

3 საკითხი, რაზეც უკრაინა და რუსეთი ვერ თანხმდებიან – “შეთანხმება თითქმის მზადაა, თუმცა…” გასულ ორშაბათს ზელენსკიმ განაცხადა რომ, მოლაპარაკებების შემდეგი რაუნდი, სადაც ამერიკელები და რუსები მიიღებენ მონაწილე...

ბუხრის მღებავი ტუსკი, ავტობუსის მძღოლი მადურო, ჩაის გამყიდველი ინდოეთის პრემიერი და სხვა – რას საქმიანობდნენ მსოფლიოს პირველი პირები პოლიტიკურ კარიერამდე? როგორც აღმოჩნდა, ძალაუფლებისკენ მიმავალი გზა ყველასთვის სხვადასხვაგვარია. პოლიტიკური სისტემების საკვანძო ფიგურებმა კარი...

Unudulmaz təcrübə üçün ziyarət ediləsi 6 lüks Afrika Safari tətil məkanı Məhdud tətil vaxtınızdan maksimum yararlanmağı düşündüyünüz zaman Afrika lüks safari tətilini seçməlisiniz. Bu tətillər vəhşi təbiəti seyr etməkdən d...

Dünya Qəzzada dəhşətli şəraiti təcili olaraq yaxşılaşdırmalıdır: Qırmızı Xaç rəhbəri Qırmızı Xaç rəhbəri cümə günü bildirib ki, dünya Qəzzada insan əzablarını yüngülləşdirmək üçün səylərini artırmalı, atəşkəsin birinci mərhələsindən ə...

Б. Момышұлы атындағы әскери мектеп-интернат болашақ офицерлерді дайындайды Өскелең ұрпақты отансүйгіштікке тәрбиелеу – бүгінгі қоғам үшін аса өзекті мәселе. Осы бағытта Әулиеата өңірі алғашқылардың бірі болып ер балаларға ар...

Елде 400-ден астам жаңа дәрі-дәрмек өндіріледі Үкімет Қазақстанда 400-ден астам жаңа дәрі-дәрмек өндіру туралы келісімді мақұлдады. Бұл туралы Үкіметтің баспасөз қызметі хабарлады. Премьер-министр...

Bu ailələrə şad xəbər – Aylıq yardım 422 manata çatdırıldı Milli Cəbhə Partiyasının sədri, Milli Məclisin deputatı Razi Nurullayev ünvanlı dövlət sosial yardımı almaq istəyən vətəndaşın müraciətinin əsassız s...

Жаңа Конституция мемлекет пен қоғам арасындағы қарым-қатынастың жаңа ережесін белгілейді – сарапшы Jibek Joly телеарнасының тікелей эфирінде заң ғылымдарының докторы, Заңнама және құқықтық ақпарат институтының директоры Индира Аубакирова Қазақстанд...

Құрылтай, Халық Кеңесі, «Миранда ережесі» – жаңа Конституция жобасы халық назарына ұсынылды Конституциялық реформалар жөніндегі комиссия Қазақстан Республикасының жаңа Ата Заңының жобасын жариялады. Бұл құжат азаматтардан, саяси партиялардан...

ՎԶԵԲ–ը Հայաստանում 2025թ․–ին ներդրել է ռեկորդային 426 մլն եվրո ԵՐԵՎԱՆ, 30 հունվարի․/ԱՌԿԱ/․ 2025թ-ին Վերակառուցման և զարգացման եվրոպական բանկը (ՎԶԵԲ) 426 միլիոն եվրոյի ռեկորդային ներդրումներ կատարեց տնտեսությունու...

Հայաստանի առևտրային բանկերը 2025թ․–ին պետբյուջե են վճարել 162,14 մլրդ դրամ ԵՐԵՎԱՆ, 26 հունվարի․/ԱՌԿԱ/․ Հայաստանի բոլոր 17 գործող առևտրային բանկերը 2025 թվականին ընդգրկվել են 1000 խոշոր հարկ վճարողների ցանկում՝ պետբյուջե վճար...

«Адмиралдың» бас бапкері «Барыспен» өткен матчтағы арандатулар туралы айтты «Адмирал» командасының бас бапкері Олег Браташ КХЛ тұрақты чемпионатындағы «Барысты» 5:2 есебімен жеңген матчтан кейін пікір білдірді, деп хабарлайды...

Дуглас Жуниор: «Қазақ футзалы маған бәрін берді» Қазақстан ұлттық құрамасының және «Қайрат» футзал клубының бұрынғы ойыншысы Дуглас Жуниор халықаралық мансабын аяқтау туралы шешімі, Какао,...

Производитель автобусов «Белес» сообщил о переговорах с госорганами В Кыргызстане состоялась встреча между представителями госструктур и бизнесменом Мирбеком Аскалиевым, который ранее обратился к президенту с просьбой...

Салықта жаңа ережелер: қолма-қол ақшасыз төлемдердің одан әрі кеңеюі айтылады Салық комитеті үкімет қаулысының жобасын қоғамдық талқылауға қойды. Құжатта негізгі мақсат айқын: жасырын экономиканың үлесін төмендету және қолма-қо...

Трамптың өтініші орындалмады: Украинаға дрондар соққысы жалғасты... Фото: Vitalii Hnidyi/REUTERS 30 январьға қараған түні Украина Әскери-әуе күштері Ресей әскері Украинаға 111 ұшқышсыз ұшақ пен бір "Искандер-М" баллис...

Тоқаевтың төзімі: Украин дрондары Қазақстанды қанша табыстан қақты Украина дрондарының КТК құбырына жасаған соққысы салдарынан Қазақстанның жалпы шығыны шамамен 3 миллиард долларды құрады деп хабарлайды Ertenmedia.kz...

Мұнай емес, ми дәуірі: Қазақстанның басты заңы қалай өзгерді Конституциялық реформа комиссиясы Қазақстанның жаңа Конституциясы жобасының алғашқы нұсқасын жариялады деп хабарлайды Ertenmedia.kz. Жаңа Конституция...

Кыш жана жаз мезгилдеринде Антальянын тематикалык парктары 2026-жыл менен бирге Түркиянын туризм борбору Анталья (Antalya) үй-бүлөлүк эс алуу үчүн идеалдуу багыт катары өз ордун бекемдейт. Euromonitor уюмунун...

Тарыхты калыптандырган ачылыштар жылы: 2025-жылы Туркиянын археологиялык жетишкендиктери Миңдеген жылдар бою цивилизациялардын бешиги болуп келген Анатолия аймагындагы Түркия жерлери адамзаттын жалпы мурасын бүгүнкү күнгө чейин ачып келүү...

Şansları üzlərinə gülməyən 4 bürc Bəzi bürclər astroloji təhlillərdə daha çox "uğursuz" və ya "çətin" bürclər kimi tanınır. Moderator.az xəbər verir ki, bu bürclərin nümayəndələri adə...

Жаңа Ата заң жобасына қатысты таралып жатқан жалған ақпарат Жалған ақпаратқа қарсы іс-қимыл орталығы Қазақстан Республикасының жаңа Конституциясы жобасының мәтінінде шетелдіктерге жер сатуға тыйым салу алынып ...

Шалқар көліндегі мұз шоуы 500-ге жуық көрерменді жинады Шалқар көлінде ұйымдастырылған мұз шоуы өңір тұрғындары мен қонақтарының ерекше қызығушылығын тудырды. Бүгінгі шараға 500-ге жуық адам келді. Қала тұ...

1 ақпанға арналған ауа райы: Оңтүстікте +13, солтүстікте -21 градус аяз болады 1 ақпан күні Қазақстанның басым бөлігінде құбылмалы бұлтты ауа райы сақталады. Кей өңірлерде тұман түсіп, көктайғақ болады, бірақ жауын-шашынсыз күн ...

«Мыс Service» заңды жер теліміне кіре алмай отыр: компания банк пен сот орындаушының әрекетіне шағымданды (ВИДЕО) Ақмола облысында қиыршық тас өндірумен айналысатын «Мыс Service» ЖШС өзіне мемлекет тарапынан заңды түрде берілген жер теліміне кіре алмай отырғанын ...

NDU-nun rektoru Elbrus İsayev media nümayəndələri üçün brifinq keçirib NDU-nun rektoru Elbrus İsayev media nümayəndələri üçün keçirdiyi brifinqdə 2025-ci ilin yekunları barədə geniş təqdimatla çıxış edib. “Cagdas.a...

Егемендік пен аумақтық тұтастық Конституция жобасында өзгермейтін құндылық ретінде бекітіледі Фото: gov.kzКонституциялық реформалар жөніндегі комиссия Қазақстан Республикасының жаңа Ата Заңының жобасын жариялады, деп хабарлайды Ult.kz.Бұл құжа...

Халық Кеңесі – Қазақстан халқының мүддесін білдіретін жоғары консультативтік орган Фото: telegram / Конституциялық СотБір палаталы Парламент үлгісі мен мемлекеттік органдардың жаңартылған жүйесіне арналған ережелер жаңа Конституция ...

MPL: "Kəpəz" "Şamaxı"ya uduzdu, lider "Sabah" inamlı qələbəyə sevindi Misli Premyer Liqasında 18-ci tur davam edir. Fanat.Az xəbər verir ki, bu gün daha 2 oyun keçirilib. Öncə "Kəpəz" Yevlaxda "Şamaxı" ilə üz-üzə gəlib....

Gənclərə veriləcək Prezident Mükafatının MƏBLƏĞİ Prezident İlham Əliyev dünın 2026-cı il Gənclər üçün Prezident mükafatlarının verilməsi haqqında Sərəncam imzalayıb. Medialive.az modern.az-a istinad...

İnterneti həqiqətən kim icad edib? - "Google"un gizlətdiyi qaranlıq TARİX Bir çox insan internetin "Google" tərəfindən icad edildiyini və ya şirkətin onun yaranmasında əsas rol oynadığını düşünür. Əslində isə "Google" ilk t...

Tibb universitetləri bağlanacaq? Amerikalı milyarder İlon Maskın son açıqlaması yenidən beynəlxalq gündəmdə geniş müzakirələrə səbəb olub. Belə ki, o bildirib ki, robotlar yaxın gələ...

Бүтін бір отбасы жоғалып кеткен Жангелдин ауылының тыныс-тіршілігі – фото Атырау облысында бүтін бір отбасы жұмбақ жағдайда жоғалып кетті. Кейіннен ерлі-зайыпты Максот Қарабалин мен Нәсіп Өтешқалиеваның сүйегі өздері тұрған...

Қытай АҚШ-тан Венесуэла президенті Мадуро мен оның жұбайын дереу босатуды талап етті ҚХР Сыртқы істер министрлігінің ресми өкілі Мао Нин 6 қаңтарда Вашингтон Венесуэладағы әскери операциясы арқылы халықаралық қатынастардың тұрақтылығы...

Ата Заңдағы тіл мәселесі: Жаңа жобадағы заңдық нақтылаулар STEPPENEWS.KZ: Қазақстандағы мемлекеттік реформалар аясында Негізгі Заңның жаңа жобасы көпшілік талқысына ұсынылды. Конституциялық реформа жөніндегі ...

Болашақта қандай мамандықтар жойылады? STEPPENEWS.KZ: Болашақ келді деп айтуға болады, себебі технологиялық өзгерістер біздің еңбек нарығымызды көз ілеспес жылдамдықпен өзгертіп жатыр. Көп...

Кыргызстанда «Жоопкерчиликтүү бол!» аттуу эркектер үчүн ден соолук айлыгы башталат Кыргызстанда «Жоопкер бол!» аттуу республикалык айлык башталууда, ал 18 жаштан жогору эркектердин инфекциялык эмес ооруларынын тобокелдик факторлорун...

Gənclərə veriləcək Prezident Mükafatının MƏBLƏĞİ Prezident İlham Əliyev dünın 2026-cı il Gənclər üçün Prezident mükafatlarının verilməsi haqqında Sərəncam imzalayıb. Yeniera.az modern.az-a istinadən...

İctimai nəqliyyatda güzəştlər bu şəxslərə şamil ediləcək - AÇIQLAMA “İctimai nəqliyyatda tarif siyasəti yalnız gediş haqqının məbləği ilə məhdudlaşmamalı, sosial ədalət və istifadə intensivliyi prinsiplərinə əsa...

«Путинге алғыс айтты»: Солтүстік Қазақстанда семинар өткізіліп, Ресей рәміздері дәріптелген Желіде Солтүстік Қазақстан облысындағы мектептердің бірінде мұғалімдерге семинар өткізіліп, жиында Путинге алғыс айтылғаны туралы ақпарат тарады, деп...

Қазақстан Республикасының жаңа Конституциясының жобасы жарияланды Конституциялық реформалар жөніндегі комиссия Қазақстан Республикасының жаңа Ата Заңының жобасын жариялады. Бұл құжат азаматтардан, саяси партиялардан...

Un psicólogo refuta la idea de que "el amor se desvanece a los tres años" La longevidad de las relaciones familiares sanas y felices suele medirse con el dicho popular "el amor se desvanece a los tres años". Sin embargo, lo...

Trump pide a Putin que suspenda los ataques contra Ucrania debido al frío invernal El presidente de Estados Unidos, Donald Trump, habló en una reunión de gabinete de la Casa Blanca sobre su conversación con el presidente ruso, Vladi...

ISLOM ISMOILOV: «IKKINCHI BOʻLIMDA YOSHLARGA IMKONIYAT BERDIK» «Нефтчи»-«Aluminij» баҳси якунига етгач жамоамиз бош мураббийи Исломбек Исмоилов мухбиримизга қисқача интервью берди: — Бугун...

Həmin sənədlərdə Şahzadə ilə bağlı şok detallar üzə çıxdı - Fotolar ABŞ Ədliyyə Nazirliyi tərəfindən açıqlanan yeni Ceffri Epşteyn sənədlərində Böyük Britaniyanın titullarından məhrum edilmiş Şahzadə Endryu ilə bağlı ...

Bazarda bolluq, süfrədə darlıq Azərbaycanda quş əti bazarı illərdir ki, əsasən toyuq əti ilə assosiasiya olunur. Marketlərdə, bazarlarda, restoran menyularında ən çox rast gəlinən ...

Қанат Бозымбаев Алматыдағы есептеу аспаптарын шығаратын кәсіпорындарға барды Жұмыс сапарына Алматы қаласының әкімі Дархан Сатыбалды, өнеркәсіп және құрылыс вице-министрі Жәннат Дүбірова, «ТКШ ҚазОрталық» АҚ басқарма төрағасы Н...

Алматыда жаңартудан өткен телекоммуникация және машина жасау колледжі қайта ашылды Қала әкімі Дархан Сатыбалды жұмыс сапары аясында білім беру ұйымына барып, оқу үдерісінің ұйымдастырылуымен танысты. Колледж телекоммуникация және ма...

In Kyrgyzstan, the health month "Be Responsible!" for men kicks off In Kyrgyzstan, a republican month-long campaign "Be Responsible!" is starting, aimed at identifying risk factors for non-communicable diseases in men...

Як обрати якісне мастило для двигуна та трансмісії: експертний гід Правильний вибір моторної чи трансмісійної оливи — не просто технічне питання, а ключ до довговічності та надійної роботи вашого автомобіля. Автомобі...

Электромобиль: что это такое и почему за ним будущее Электрический транспорт давно вышел за рамки эксперимента и стал полноценной частью современного движения. Это транспорт, использующий электрическую ...

Vergilerde yeni kurallar: Nakitsiz ödemelerin daha da genişleyeceği söyleniyor Vergi Komitesi, hükümet karar tasarısını kamuoyunun görüşüne sundu. Belgenin ana hedefi açık: gölge ekonominin payını azaltmak ve nakitsiz ödemeleri ...

Trump'ın talebi reddedildi: Ukrayna'ya yapılan dron saldırıları devam etti... Fotoğraf: Vitaliy Hnidyi/REUTERS 30 Ocak gecesi, Ukrayna Hava Kuvvetleri, Rus birliklerinin 111 uçağı ve bir İskander-M balistik füzesiyle Ukrayna'ya...

Klublarımızın qış planları: Kim gəlir, kim gedir? - YENİLƏNİR Futbol üzrə Azərbaycan Premyer Liqasında qış fasiləsi davam edir. Klublar 2025/2026 mövsümünün ikinci yarısı üçün transfer fəaliyyətlərinə, o cümlədə...

Абай облысында сыбайлас жемқорлықтың алдын алу шаралары жүйелі түрде жүргізілуде Қазақстан Республикасының Президенті Қасым‑Жомарт Кемелұлы Тоқаев өз жолдауында: Сыбайлас жемқорлыққа қарсы күрес – мемлекеттік саясаттағы басты басы...

Дизайнер-модельер Ұлттық ұлан сапына қосылды Өскемен қаласындағы түзеу мекемесін күзететін Ұлттық ұланның 6699 әскери бөлімі таяуда екі жүзге жуық жас сарбазбен толықты. Құқықтық тәртіп әскеріне...

Bu gecədən Kiçik çillə başlayır: şaxta, çovğun və sərt günlər... Bu gecədən etibarən Azərbaycanda qışın ən sərt dövrü kimi tanınan Kiçik çillə başlayır. Dekabrın 20-də start götürən və 40 gün davam edən Böyük çillə...

Bu 9 Qida Bədəni MƏHV EDİR - Marketlərdən Almayın! “Yaşamaq üçün yemək...” Bəli, həyatın bizdən tələb etdiyi enerjini qazanmaq və bərpa etmək üçün yeməliyik. Amma çox adam bilmir ki, alıb soyuducusuna...

Azərbaycanda toy qaydaları dəyişir — Belə olacaq Son günlər qızılın qiymətinin sürətlə bahalaşması toy və nişan mərasimlərinə hazırlıq görən ailələr üçün ciddi narahatlıq yaradıb. Toyun təməlində da...

Buxorolik Javohir Bozorov shaxmat bo‘yicha O‘zbekiston chempioni bo‘ldi Joriy yilning 24–30-yanvar kunlari Navoiy viloyatida 20 yoshgacha bo‘lgan yoshlar o‘rtasida shaxmat bo‘yicha O‘zbekiston chempionati bo‘lib o‘tdi. Mu...

Tashqi ko‘rinishi tanqid qilingan, ammo yulduzga aylanganlar Millionlab heyterlar tinmay tanqid qilayotgan bir paytda mazkur yulduzlar yangi cho‘qqilarni zabt etmoqda. Hozirgacha tashqi ko‘rinishi uchun tanqid ...